Í ár og aldir lá húðflúr á Íslandi í dvala, frá tímum víkinganna sem þekktir voru fyrir húðflúrsmerkingar sínar varð stórt bil þar til dularfullur húðflúrari kíkti upp kollinum á tímum seinni heimstyrjaldar og svo annað langt dvalatímabil eftir það sem tók svo loks endi á 20 öld. Heimildir um þennan tíma í sögu húðflúrsins á Íslandi virðast ekki hafa verið skrásettar af neinni alvöru og því er þessi pistill samansafn af heimildum úr gömlum blaðaviðtölum og minningum fólks sem þekktu til þessa tíma.

Samkvæmt viðtölum ýmissa fjölmiðla við Fjölni Geir Bragason snemma árs árið 2019, kom í ljós að fundist hefði í dánarbúi á Íslandi húðflúrsvélar, nálar og annar varningur tengt húðflúri. Þar mátti finna auglýsingaskilti með svokölluðum ‘flash-hönnunum’ af húðflúri. Eitt af þessum skiltum var merkt á bakhlið “Indigo Base Command” sem Fjölnir komst svo að, að væri tilvísun í herbúðir staðsettar á Íslandi, líklegast í Hvalfirði en þar var Breski herinn með stöð meðan seinni heimstyrjöldin stóð yfir. Merkingar á varningum þóttu þó frekar vísa í Bandaríska sjóherinn ‘USN’ og dollaramerkin við verðlagninguna var einnig staðfesting á því að Bandaríkin þóttu mun líklegri en Bretar. þegar kom að uppruna varningsins. Við frekari leit  Fjölnis að meiri upplýsingum varðandi þetta fannst einskonar forvarnargrein í gömlu tímariti sem hét ´The White Falcon, og var ætlað til lesningar fyrir hermenn. Í tímaritinu var mælt gegn því að hermenn freistist til að fá sér húðflúr. Þar var húðflúri lýst sem hallærislegu og jafnvel gamaldags. En miðað við þessar lýsingar má draga þá ályktun að húðflúrun hefði verið iðkuð á Íslandi á þessum tíma og náð miklum vinsældum. Á auglýsingaskiltunum sem fundust var bersýnilegt að ekki einungis voru erlendir hermenn að fá sér flúr heldur einnig Íslendingar þar sem verðmerkingar voru ekki bara merktar við í dollurum heldur Íslenskum krónum líka. Fjölnir biðlaði til almennings á sínum tíma um fleiri upplýsingar um eiganda varningsins og húðflúr almennt á Íslandi á þessum tíma en án árángurs.

Löngu eftir dularfulla húðflúrarann á tímum seinni heimstyrjaldar birtist svo fyrsti þekkti Íslenski húðflúrarinn. Helgi Aðalsteinsson var fæddur í Reykjavík 23 Mars 1954 og varð betur þekktur undir nafninu Helgi Tattoo.

Helgi lýsti sjálfum sér sem hæglátum dreng í æsku sem gekk illa í skóla en gat horfið inn í heim teikninga sinna tímunum saman og eftir að hafa séð húðflúr erlendra sjómanna á gangi í fyrsta sinn fóru teikningar hans að miðast út frá þeim. Fyrsta flúrið fékk hann sér svo í Hull árið 1971 í sjómannsferð og varð þá alveg heillaður af listgreininni. Árið 1974 tók Helgi þá ákvörðun að hann skildi sjálfur læra húðflúrun og fór að vingast við húðflúrara á Istedgade í Kaupmannahöfn, fékk að fylgjast með þeim flúra, lærði um búnaðinn og teiknaði mikið. Það var svo þónokkru síðar sem hann tók upp sjálfur að flúra í fangelsisdvöl í Malaga á Spáni. Seinna fór Helgi að flúra að heimili sínu á Íslandi og opnaði loks sína fyrstu stofu í Nóvemer árið 1982 sem bar nafnið Art-Tattoo. Opnun stofunnar og húðflúrið í heild sinni fékk mikinn mótbyr í fyrstu en Landlæknisembættið barðist verulega á móti upptöku þessarar listgreinar hér á landi. Ástæður þess voru fordómar í garð jaðarsettra hópa og vanþekking á smithættu og smitleiðum sjúkdóma.

HIV/Eyðni faraldur herjaði á um sama leiti og Helgi byrjaði að flúra á Íslandi og þess má geta að það bar af að samkynhneigðir menn voru mest flúruðu Íslendingarnir á þeim tíma. Vegna vanþekkingar á smitleiðum urðu til fordómar og ofsóknir á bæði samkynhneigða og á húðflúrun. Ólafur, formaður landlæknis tók til svo gríðarlegra aðgerða vegna sjúkdómsins að umræður voru um að jafnvel banna ljósabekki á landinu. Heilbrigðisstarfsfólk var látið klæðast varnarbúningum og gæta ítrustu varúðar ef grunur léki á að um HIV smit gæti verið að ræða. Landlæknisembættið spólaði upp ótta í landsmönnum með upplýsingaóreiðu sem átti við engin vísindaleg rök að styðjast. Það mætti segja að HIV/Eyðni faraldurinn á Íslandi hafi verið mun verr á litinn en Covid-19 vírusinn, þar sem fordómar í garð samkynhneigðra og hræðilegar ásóknir fylgdu með í kjölfar hins fyrrnefnda sjúkdóms. 

Það mætti því segja að Helgi hafi með þrautseigju sinni og þrjósku verið brautryðjandi fyrir listgreinina til að ná bólfestu hér á landi og mikið hafi verið haft fyrir starfsleyfi þessarar fyrstu löggiltu húðflúrsstofu Íslands. Helgi tók að sér kennslu örfárra manna sem allir unnu við húðflúr til margra ára og hluti þeirra er enn starfandi í dag.

Seinna bættust í hóp íslenskra húðflúrara fleiri aðilar sem fengu starfsleyfi á sínar stofur. Jón Páll Halldórsson byrjaði að flúra 1992 samhliða myndlistanámi, lærði í Grikklandi vorið 1993 og opnaði Tattoo JP í Nóvember sama ár á Lækjartorgi. Fjölnir Geir Bragason byrjaði 1995 í heimahúsi en lærði svo hjá og vann með Jóni Páli þar til hann tók pásu frá flúrinu og fór í nám 1997, en þá tók Fjölnir alveg við rekstrinum. Færði þá Fjölnir stofuna í bakhús að Laugarvegi 32 og opnaði svo sína eigin stofu á Laugarveginum 2002 sem hét Studio 54. Jón Páll sneri aftur á markaðinn og opnaði Íslensku húðflúrsstofuna ásamt Halldóri Búra Hallgrímssyni, betur þekktur sem Búri, árið 2005 en Búri hafði verið að læra hjá Fjölni frá 2001. Fjölnir sneri tilbaka á Íslensku húðflúrsstofuna 2008 og hóf að starfa aftur með þeim eftir stutt hlé. Svanur Guðrúnarson opnaði Tattoo & Skart á Hverfisgötu um aldamótin 1999/2000 eftir nokkurra ára dvöl í Svíþjóð en hann byrjaði að flúra fyrst þar 1994 og opnaði stofu 1997 í Ystad sem hét Living Art. Seinna flutti Tattoo & Skart upp í Hafnarfjörð og breytti hann nafninu þá í Lifandi List til að heiðra minningu stofu sinnar í Svíþjóð sem fór í eldsvoða. Sverrir Þór Einarsson byrjaði að flúra 1993 í heimahúsi og opnaði síðar Skinnlist á Laugarveginum 2002. Má þess geta að fyrsta Íslenska konan til að fá starfsleyfi fyrir sína húflúrsstarfsemi var Inga Rún Pálmadóttir, gítarleikari í hljómsveitinni Grýlunum, hún byrjaði með sína fyrstu stofu á Sauðárkróki um 1995 en opnaði svo 1997 stofu sem hét Atlantis Tattoo og var staðsett á Eiðistorgi. Ingólfur Pálmi Heimisson lærði hjá Atlantis Tattoo 1998 en opnaði svo fljótt sína eigin stofu sem hét Viking Studio árið 1999 og var stödd í Auðbrekku í Kópavogi. Í Október 2011 opnaði Ingólfur ásamt Sigrúnu Rós Sigurðardóttur þáverandi konu sinni svo nýja stofu í Skipholti í Reykjavík sem heitir Bleksmiðjan og er enn starfrækt í dag af Inga og Diljá Líf gatara og núverandi konu. Tattoo 69 var opnuð árið 2005 af Einari Arnarssyni, fyrsta löggilta húðgatara Íslands, í samráði með Vincent sem hafði byrjað að flúra stuttu áður í Danmörku. Í byrjun árs 2008 opnuðu Linda Mjöll Þórsteinsdóttir og Össur Hafþórsson, ástríðufólk um húðflúr sína stofu undir nafninu Reykjavík Ink, staðsetta við Frakkastíg. Sú stofa er fyrsta og eina stofan sem er ekki rekin af húðflúrurum og er enn starfrækt á sama stað í dag. Mun fleiri stofur hafa opnað og lokað síðan þá en þessar fyrstu stofur hafa margar sett sitt varanlega mark á bransann eins og hann er í dag

Áfram héldu jaðarsettir hópar að fá sér húðflúr og mætti með sanni kalla listgreinina í þá daga jaðarsetta list. Glæpamenn, óreglufólk, fíkniefnaneytendur og mótorhjólasamtök voru meðal þeirra sem sóttu í listformið og setti það upp ákveðna ímynd eða stimpil á það. Stór bylting varð svo í kringum aldamótin þegar frægt tónlistarfólk byrjaði að skarta húðflúrum á opinberum vettvangi og mætti segja að um sprengingu hafi verið að ræða og á örstuttum tíma breyttist allt viðhorf gagnvart húðflúri. Fólk úr öllum stéttum samfélagsins fór að sækja í listformið og Íslenskt samfélag var engin undantekning á því. Fyrirmyndir unga fólksins á landinu, tónlistarfólk, leikarar og fleiri opinberar persónur fóru að skarta flúrum. Til dæmis má nefna Björk, Bubba Morthens og KK sem höfðu sótt þjónustu hjá Helga.

Henk Schiffmacher, þekktur sem Hanky ​​Panky, var hollenskur húðflúrari sem hannaði umslagið fyrir plötu Red Hot Chili Peppers, Blood Sugar Sex Magik, frá árinu 1991. Á umslaginu eru andlit hljómsveitarmeðlima raðað í kringum rós, með þyrnum vínvið sem stíga upp úr munnum þeirra, á myndverkið að tákna samruna kynþokka og uppreisnar sem skilgreindi þema plötunnar.
Hönnun Schiffmacher var óaðskiljanlegur hluti af sjónrænni ímynd plötunnar og fullkomnaði hráa orku hljómsveitarinnar og þema laganna sem var girnd, andleg málefni og innri átök.
Auk plötuumslagsins teiknaði Schiffmacher einnig húðflúr á nokkrum meðlimum hljómsveitarinnar, þar á meðal Anthony Kiedis, en bakstykki hans – hönnun eftir þrumufugli frumbyggja Ameríku – varð eitt þekktasta húðflúr rokksögunnar. Hljómsveitin hafði náð miklum vinsældum hjá Íslendingum og hafði þetta þar með mikil áhrif á Íslenska húðflúrsmenningu og kynti enn meiri hita undir bálið sem núþegar hafði kviknað.

Margir nýjir flúrarar byrjuðu að stíga sín fyrstu skref með aukinni eftirspurn og vinsældum. Raunveruleikaþátturinn ‘Miami Ink’ fór í loftið í Júlí 2005 og fjallaði um lífið innan veggja tattoo stofunnar ‘Love Hate Tattoos’ sem var staðsett í Miami Beach í Flórida. Í þáttunum voru margir húðflúrslistamenn sýndir að störfum og fylgst með einkalífi þeirra ásamt hjartnæmum sögum fólks sem leitaði í þjónustu þeirra. Þættirnir náðu miklum vinsældum í áhorfi hjá Íslendingum og höfðu mjög mikil áhrif á uppsveifluna.

Fyrstu árin voru öll flúr á Íslandi í ‘Old School Sailor Jerry’ stílnum ásamt einfaldri skrift og táknum, sá stíll þróaðist með árunum yfir í ‘Ed Hardy’ sem er einnig ‘Old School’ en með ólíkum keim, eitthvað var um ‘Traditional Japanese’. Rétt upp úr 1990 til ca 1994 kom svo ættbálkahúðflúrið til landsins, hið svokallaða ‘Tribal’ sem náði miklum vinsældum meðal Íslendinga. Með áhorfi á erlendu efni og komu gestaflúrara til landsins fór að bera á nýju handbragði í húðflúrinu og myndlistinni í kring um það. Hinn svokallaði ‘Realismi’ fór að taka á sig mynd árin 2004/2005, bæði í svarthvítu og í lit þar sem línum fór mjókkandi og skyggingar urðu mýkri til að fanga raunverulegra útlit myndefnisins. Ef við lítum til baka samanborið við nútíma ‘Realisma’ mætti samt segja að um ‘Klassískt Black and grey’ hafi í raun verið að ræða samkvæmt þróun til dagsins í dag. ‘New School’ litadýrðir fylgdu fast á eftir og ‘Japanese’ tók á sig stærri mynd undir áhrifum af öðrum stílum. Nánari upplýsingar um húðflúrsstíla má finna í fræðsluefni hér á síðunni. Húðflúrslistamenn Íslands tóku að blómstra í listgreininni og þess má geta að margir þeirra hafa unnið til verðlauna á heimsvísu og staðallinn í gæðum á Íslandi hefur verið á heimsmælikvarða um þó nokkurt skeið þegar þessi pistill er skrifaður.

Fyrsta húðlúrsráðstefnan á Íslandi var haldin árið 2006 á Gauk á stöng undir nafninu ‘The Icelandic Tattoo Convention’ og var á vegum Lindu Mjallar og Össurs, ástríðufólks um listgreinina og seinna eigendum húðflúrsstofunnar Reykjavík Ink. Markmiðið var að flytja inn listamenn, kynna Íslendinga fyrir fleiri stílum að húðflúrum og krydda þannig upp á menninguna í húðflúrsbransanum á Íslandi. Um 15 listamenn unnu á fyrstu ráðstefnunni og hefur sú tala aukist í um 30, góður kjarni af fólki sem mætir árlega ásamt nýjum listamönnum hvert ár. Sú ráðstefna er enn haldin árlega í Gamla Bíó í hjarta Reykjavíkur með góðum undirtektum og mætti segja að hún sé orðinn rótgróinn viðburður í Íslensku menningarlífi..

Önnur ráðstefna var svo fyrst haldin árið 2012 í Súlnasalnum á Hótel Sögu og var á vegum húðflúrsstofunnar Tattoo & Skart ásamt Andrési Páli Hallgrímssyni. Fyrsta árið voru um 50 básar en sú tala jókst með árunum upp í 90 bása með vel yfir 100 artista sem deildu sumir bás yfir helgina. Básatalan fór hækkandi með skipti á húsnæði en ráðstefnan færði sig tvisvar um set, fyrst í Laugardalshöll og síðar á Laugardalsvöll. Markmið hennar var að búa til meiri samheldni á meðal Íslensku húðflúrslistamannana og styrkja vináttutengsl þeirra á milli og einnig við erlenda húðflúrara. Einnig var ásetningurinn að búa til veislu af skemmtiatriðum, ógleymanlegum minningum og gefa öllum þeim sem áhuga höfðu á, innlit í húðflúrsmenningu og myndlistina bakvið flúrið. Meðal þess sem stóð upp úr á viðburðinum var Pin-Up keppnin, ýmsir tónlistarlistamenn, víðsfrægu skemmtikraftarnir ‘The Lizard Man’, kynþokkafulli sverðgleypirinn ‘Lucky Hell’, sviðsmaðurinn ‘Toby The Fakir’, ‘Sana Sakuri’ og fleiri. Ráðstefnan varð að árlegum viðburði en hefur þvímiður ekki verið haldin nú síðan 2022.

Báðir viðburðir voru með keppnir í hverjum flokki af stílum þar sem húðflúrarar fengu að spreyta sig með sín verk og verðlaun voru gefin fyrir verkin sem fengu bestu einkunnina að mati dómnefndar. Þetta skapaði heilbrigða samkeppni meðal húðflúrara á Íslandi og gaf af sér mikinn metnað og ástríðu fyrir listforminu. Margir heimsfrægir húðflúrslistamenn sóttu þessa viðburði og nýttu ferðina til að kynnast landinu og upplifa Íslenska náttúru og menningu enda var Ísland orðinn mjög vinsæll ferðamannastaður á þessum tíma og þótti verulega eftirsótt og einstakt tækifæri að öðlast þáttökuaðild á Íslenskri húðflúrsráðstefnu.

Það þykir frekar undravert að á okkar litla landi, í okkar litla samfélagi virðist fólk í allskonar skapandi greinum hafa náð framúrskarandi árangri á heimsvísu. Er það Íslenska þrjóskan og dugnaður sem hefur mótað okkur svona sterkt til árangurs eða mætti bara segja á góðri Íslensku „Það er eitthvað í vatninu“ hjá okkur. En eitt er víst að margir húðflúrslistamenn hafa náð að blómstra hér, náð aðdáunarverðri færni og höfum við verið mjög lukkuleg með hæfileikaríkt fólk með frjóa sköpunargáfu og þrautseigju til að ná velgengni í þessu erfiða listformi til að læra.

Margir listamenn í þessu fagi hafa látið lífið fyrir aldur fram af hinum ýmsu ástæðum og margir hafa dottið út vegna heilsubresta tengt faginu. Mikil kyrrseta og einbeitning í afkáralegum stellingum er mikið álag á líkamann til langs tíma og krefst þess að fólk sem velur sér þessa atvinnu hugsi mjög vel um heilsu sína. Því miður hefur oft fylgt faginu mikil óregla og jafnvel skemmtanalíf og neysla hér á árum áður sem sumum fannst erfitt að sigrast á. Þessu öllu fylgdi líka mikil innri átök í húðflúrsbransanum, erfið samskipti og óheilbrigð samkeppni urðu til þess að allskonar leiðindi blossuðu upp á milli sumra einstaklinga og urðu til allskonar átök sem ekki þætti við hæfi að fara út í í rituðu máli hér. En með tíð og tíma og öllu hér upptöldu hefur komist ákveðið jafnvægi á stækkandi bransann. Margir listamenn hafa stigið inn á markaðinn í gegnum árin og vinahópar myndast og óregla virðist ekki haldast í hendur lengur með húðflúrslistamönnum, allavega frekar óalgengt sem gerir það að verkum að mun minni innri átök eru til staðar og mun meiri samheldni meðal allra er í dag. Ástríðan fyrir listforminu og virðing fyrir bransanum virðist trompa flesta ádeilu og mætti segja að bransinn sé í topp formi.

Pistlahöfundur vill þakka sérstaklega þeim sem komu að upplýsingum við þessi skrif og vill koma því á framfæri að allar upplýsingar og ábendingar um það sem gæti vantað varðandi sögu húðflúrsins á Íslandi má koma á framfæri til okkar með því að hafa samband við okkur í gegnum hlekk á forsíðu síðunnar.